چک صیادی ثبت‌نشده: چالش‌ها و عواقب قانونی یکی از نکات مهمی که بسیاری از افراد از آن غافل هستند، این است که چکی که در دست دارند، ممکن است در صورت عدم رعایت الزامات قانونی، از نظر دادگاه به عنوان «چک» محسوب نشود.
با تغییر قانون چک و استقرار سامانه‌های جدید، بسیاری از افراد هنوز با قواعد مربوط به چک‌های صیادی (بنفش‌رنگ) ناآشنا هستند. یکی از رایج‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین اشتباهات، دریافت چک صرفاً به صورت فیزیکی، بدون ثبت و تأیید آن در سامانه صیاد (پیچک) است.
از نظر قانونی، چک صیادی تنها زمانی از امتیازات ویژه اسناد تجاری برخوردار است که صادرکننده آن را در سامانه ثبت کند و ذی‌نفع نیز آن را تأیید نماید. این امتیازات عبارت‌اند از: امکان صدور گواهی عدم پرداخت (و در نتیجه، اقدام سریع جهت وصول وجه)، امکان توقیف فوری اموال صادرکننده از طریق دوایر اجرای ثبت، امکان ممنوع‌الخروج کردن بدهکار و درخواست صدور اجراییه مستقیم از مراجع قضایی.
اما در صورت عدم ثبت چک در سامانه، وضعیت حقوقی آن چگونه خواهد بود؟ بانک به هیچ عنوان قادر به کارسازی وجه آن نبوده و گواهی عدم پرداخت صادر نخواهد کرد. در این حالت، این برگه دیگر ماهیت حقوقی «چک» را از دست داده و صرفاً به عنوان یک «سند عادی مدنی» (مشابه رسید دست‌نویس) تلقی می‌شود. برای وصول وجه خود، دیگر امکان استفاده از فرآیندهای حقوقی سریع و کارآمد را نخواهید داشت؛ بلکه مستلزم طرح یک دعوای حقوقی زمان‌بر تحت عنوان «مطالبه وجه» خواهید بود. در این مسیر، علاوه بر تحمیل هزینه‌های دادرسی به مراتب سنگین‌تر، ماه‌ها در فرآیندهای دادرسی جهت اثبات حقانیت و وصول طلب خود منتظر خواهید ماند. همواره توصیه می‌شود قبل از اتمام معامله و ترک محل، شناسه ۱۶ رقمی چک را از طریق سامانه‌های مربوطه استعلام و تأیید نمایید.
منابع: قانون اصلاح قانون صدور چک (مصوب ۱۳۹۷).
تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک.
